Warunki atmosferyczne i środowiskowe: deszcz, wilgoć, wiatr i chłód podczas spawania tworzyw sztucznych

Pogoda jest częścią procedury

Seria DVS 2207 opisuje nie tylko temperaturę, ciśnienie i czasy. Przepisy zakładaą również, że złącze jest wykonywane w kontrolowanych warunkach: elementy, zgrzewarka oraz sama strefa zgrzewania muszą być chronione przed deszczem, śniegiem, zacięciami deszczu, przeciągami i bezpośrednim nasłonecznieniem, a faktyczne warunki muszą być możliwa do udokumentowania. Jeśli prace odbywają się na zewnątrz, zapewnienie osłony i suchości jest zatem częścią zadania – a nie czymś, co rozwiązuje się później.

Dotyczy to wszystkich metod: zgrzewania doczołowego zgodnie z DVS 2207-1 (PE), DVS 2207-11 (PP) i DVS 2207-12 (PVC-U), spawania gorącym gazem zgodnie z DVS 2207-3 oraz spawania wytłaczarkowego zgodnie z DVS 2207-4. Przepisy odwołują się do tych samych warunków podstawowych, podczas gdy konkretne granice temperatury otoczenia i wiatru wynikają z obowiązującego wydania normy oraz instrukcji producenta dotyczących maszyny i rur.

Praktyczna konsekwencja jest prosta: jeśli warunków nie da się kontrolować, prace należy wstrzymać lub przenieść do wnętrza. Złącze wykonane w deszczu lub przeciągu może wyglądać dobrze z zewnątrz, a mimo to zawierać pory, zimne zgrzewy lub przesunięcia.

Deszcz i zacinający deszcz

Woda w strefie zgrzewania to najszybsza droga do wykonania wadliwego złącza. Podczas zgrzewania doczołowego woda odparowuje, gdy element grzejny i podgrzane końce elementów stykają się, a para zostaje uwięziona w linii spoiny. Wynikiem są pory, ciemne plamy oraz złącze, którego nie można udokumentować. W przypadku zgrzewania elektrooporowego ryzyko jest jeszcze większe, ponieważ woda w szczelinie między rurą a kształtką powoduje nieprawidłowy przebieg wtapiania, a w najgorszym razie zimny zgrzew, którego automat nie wykryje.

Dlatego nie należy pracować w deszczu lub śniegu i należy przerwać pracę przy zmianie pogody. Po opadach deszczu końce rur, kształtki i narzędzia muszą zostać dokładnie osuszone przed kontynuowaniem pracy, a woda w rurach osłonowych, mufie lub na spodzie rury musi zostać usunięta – a nie tylko wytarta z góry. Przy spawaniu wytłaczarkowym rowek musi być suchy przed ułożeniem drutu spawalniczego.

Wilgoć i kondensacja

Kondensacja to ukryty przeciwnik. Zimne rury wniesione do ogrzewanego namiotu lub wystawione na słońce tworzą na powierzchni kondensat w ciągu kilku minut – nawet jeśli nie pada. Ten sam problem pojawia się, gdy ciepłe elementy są wynoszone na zimne powietrze oraz gdy narzędzia i płyta grzejna są przenoszone z zimnego otoczenia do ciepłego.

Rury i kształtki należy przechowywać w suchym i zadaszonym miejscu, podnosić je nad poziom gruntu i zaślepiać ich końce, aby nie dopuścić do wniknięcia wody lub zanieczyszczeń. Zimne elementy należy pozostawić do aklimatyzacji w namiocie przed ich zgrzaniem, a skroploną wodę zetrzeć czystą, suchą szmatką tuż przed nagrzewaniem. Powłoka płyty grzejnej musi być utrzymywana w stanie suchym i wolnym od resztek tworzywa – wilgoć na płycie powoduje zarówno złe przekazywanie ciepła, jak i ryzyko uszkodzenia powłoki.

Wiatr i przeciągi

Wiatr kradnie ciepło dokładnie z tych powierzchni, które muszą utrzymać odpowiednią temperaturę. Płyta grzejna wystawiona na przeciąg stygnie nierównomiernie, a końce rur stygną w czasie, gdy płyta jest odsuwana na miejsce. Wtedy czasy z tabeli przestają odpowiadać rzeczywistości, a złącze staje się zimne, mimo że maszyna wykonała zaplanowany cykl.

Należy ustawić osłonę przeciwwiatrową tak, aby strefa zgrzewania była chroniona przed dominującym kierunkiem wiatru, i nie wolno kierować otwartego końca rury bezpośrednio na wiatr. Wiatr przynosi również pył, piasek i odpryski, które osadzają się w stopiwie oraz w rowku przy spawaniu wytłaczarkowym. Lekki namiot lub parawan są tańsze niż powtórzenie pracy.

Jeśli namiot ma stać na wietrze i mrozie, samo jego rozbicie nie wystarczy: kotwienie, obciążenie śniegiem i regulacja temperatury muszą zostać zaplanowane przed rozpoczęciem prac. Opisano to w sekcji mobilne stanowisko pracy w terenie.

Chłód i mróz

W niskich temperaturach PE staje się sztywniejszy i bardziej kruchy, przez co gorzej znosi uderzenia i wstrząsy. Utrudnia to kalibrację oraz centrowanie elementów, a także wymaga większego wysiłku od zacisków i układów pozycjonujących, aby elementy nie były zmuszane do ułożenia się na miejsce z naprężeniami w złączu. Zimne rury należy obsługiwać i podnosić ostrożnie i nie wolno upuszczać ich na zamarznięte podłoże.

Maszyna musi mieć czas na rozgrzanie: olej hydrauliczny gęstnieje, węże sztywnieją, a akumulatory zasilające rejestrator i wyświetlacz tracą pojemność. Przed wykonaniem udokumentowanego złącza należy pozwolić maszynie wykonać kilka cykli na sucho. Jednocześnie należy zadbać o to, aby w zaciskach, strefie zgrzewania ani na płycie grzejnej nie było śniegu ani lodu, a podłoże było stabilne i nie śliskie.

Chłód zmienia również proces chłodzenia. Złącze chłodzące się w zimnym wietrze nie może zostać odciążone wcześniej tylko dlatego, że powierzchnia wydaje się zimna – chłodzenie musi przebiegać zgodnie z wybranym czasem z tabel zgrzewania. Jeśli panujące warunki wykraczają poza dopuszczalne przez procedurę, prace należy przenieść do wnętrza lub wstrzymać.

Ciepło i bezpośrednie nasłonecznienie

Słońce to nie tylko przyjemność. Rura leżąca w połowie na słońcu nagrzewa się z jednej strony, a z drugiej pozostaje zimna, co prowadzi do owalizacji i nierównomiernego czoła stopu. Przy dużych średnicach temperatura wewnątrz rury może być wyższa niż temperatura otaczającego powietrza, przez co dobrane czasy przestają być prawidłowe. Elementy i zgrzewarkę należy chronić przed bezpośrednim nasłonecznieniem za pomocą namiotu lub żagla przeciwsłonecznego, a rur przeznaczonych do zgrzewania nigdy nie należy składować na słońcu.

Jeśli temperatura powietrza przekracza wartości dopuszczalne przez procedurę i producenta, prace należy wstrzymać lub przenieść na chłodniejszą porę – a nie kompensować to krótszymi, dobranymi na oko czasami.

Jak urządzić stanowisko pracy

Należy wybrać rozwiązanie namiotowe lub osłonowe, które zapewnia zarówno osłonę przed wiatrem, jak i suchość: namiot z podłogą lub stabilny parawan ustawiony naprzeciw kierunku wiatru, aby elementy i maszyna znajdowały się w suchym miejscu. Należy upewnić się, że woda nie spływa pod podłogę, a podłoże jest równe i stabilne, aby maszyna nie zapadała się ani nie przesuwała.

Wentylacja jest elementem ochrony. Podczas zgrzewania PVC-U wydziela się kwas solny, dlatego praca ta wymaga odciągu i wymiany powietrza, a agregat prądotwórczy ze względu na tlenek węgla nie może nigdy pracować w zamkniętym namiocie. Zasilanie elektryczne i ułożenie kabli muszą być jednocześnie zabezpieczone przed wodą – patrz zasilanie na stanowisku pracy.

Pamiętaj o oświetleniu: w okresie zimowym oraz w namiocie trudno zauważyć wypływkę, czoło stopu i zanieczyszczenia. Oświetlenie robocze jest elementem zapewnienia jakości, a nie udogodnieniem poprawiającym komfort.

Zapisz warunki w protokole

Należy odnotować temperaturę powietrza, pogodę, ewentualny wiatr oraz zastosowane środki ochronne. Pole dotyczące pogody i temperatury otoczenia znajduje się już w polach protokołów na tabelach zgrzewania, a informacje te są integralną częścią protokołu spawania. W razie sporów to dokumentacja decyduje o tym, czy złącze zostało wykonane w warunkach wymaganych przez procedurę.

Jeśli praca została przerwana z powodu pogody, należy to również zapisać. Przerwany proces, który został prawidłowo wznowiony, nadaje się do udokumentowania – proces, który przeprowadzono do końca w deszczu, nie.